1. Quy tắc gõ dấu trong VNI
Mỗi con số từ 1 đến 9 đại diện cho một dấu thanh hoặc chữ cái đặc biệt:
2. Quy tắc gõ chữ cái đặc biệt
- Phím 6: được dấu mũ cho â, ê, ô (a6 = â)
- Phím 7: được dấu móc cho ư, ơ (u7 = ư)
- Phím 8: được dấu trăng cho ă (a8 = ă)
- Phím 9: được chữ đ (d9 = đ)
3. Bảng dấu VNI đầy đủ: cách gõ nguyên âm và thanh điệu
Bảng tra cứu cách gõ mọi nguyên âm tiếng Việt với 5 thanh trong kiểu VNI. Cột "Gõ gốc" là cách tạo ra nguyên âm chưa dấu.
| Nguyên âm | Gõ gốc | Sắc | Huyền | Hỏi | Ngã | Nặng |
|---|---|---|---|---|---|---|
| a | a | á a1 | à a2 | ả a3 | ã a4 | ạ a5 |
| ă | a8 | ắ a81 | ằ a82 | ẳ a83 | ẵ a84 | ặ a85 |
| â | a6 | ấ a61 | ầ a62 | ẩ a63 | ẫ a64 | ậ a65 |
| e | e | é e1 | è e2 | ẻ e3 | ẽ e4 | ẹ e5 |
| ê | e6 | ế e61 | ề e62 | ể e63 | ễ e64 | ệ e65 |
| i | i | í i1 | ì i2 | ỉ i3 | ĩ i4 | ị i5 |
| o | o | ó o1 | ò o2 | ỏ o3 | õ o4 | ọ o5 |
| ô | o6 | ố o61 | ồ o62 | ổ o63 | ỗ o64 | ộ o65 |
| ơ | o7 | ớ o71 | ờ o72 | ở o73 | ỡ o74 | ợ o75 |
| u | u | ú u1 | ù u2 | ủ u3 | ũ u4 | ụ u5 |
| ư | u7 | ứ u71 | ừ u72 | ử u73 | ữ u74 | ự u75 |
| y | y | ý y1 | ỳ y2 | ỷ y3 | ỹ y4 | ỵ y5 |
4. Lỗi thường gặp khi gõ VNI & cách sửa
1. Số bị chèn vào giữa chữ: nếu bộ gõ chưa bật chế độ VNI, phím số sẽ ra số thật. Hãy kiểm tra đã chọn đúng kiểu gõ VNI trong bộ gõ.
2. Gõ sai thứ tự dấu mũ và thanh: luôn tạo chữ đặc biệt trước (a6 = â) rồi mới thêm thanh (a6-1 = ấ).
3. Cần gõ số thật ngay sau nguyên âm: nhấn phím số thêm lần nữa hoặc dùng phím khử dấu để bộ gõ trả lại con số.
Hai cách bỏ dấu đều được chấp nhận khi luyện tập trên Typing Kid:
- Bỏ dấu ngay tại chữ cái: "gần" gõ
g-a-6-2-n— dấu đi liền sau nguyên âm. - Bỏ dấu cuối từ (kiểu Unikey): "gần" gõ
g-a-6-n-2hoặcg-a-n-6-2— gõ hết chữ rồi mới bỏ dấu. Đây là thói quen phổ biến nhất và cũng là cách bàn phím gợi ý phím sáng.
5. Cách bật kiểu gõ VNI trên máy tính và điện thoại
Phím số chỉ ra dấu khi bộ gõ tiếng Việt đang ở chế độ VNI. Chọn đúng mục theo thiết bị bạn dùng:
Windows 11
- Mở Settings (Cài đặt) → Time & language → Language & region, thêm Tiếng Việt nếu chưa có.
- Bấm dấu … cạnh Tiếng Việt → Language options → Add a keyboard, chọn Vietnamese Number Key-based. Đây chính là kiểu gõ VNI.
- Nhấn phím Windows + Space để chuyển sang bàn phím vừa thêm.
- Nếu dùng Unikey hoặc EVKey: chọn Kiểu gõ VNI và Bảng mã Unicode.
macOS (MacBook, iMac)
- Mở Cài đặt hệ thống → Bàn phím.
- Ở mục Nguồn nhập bấm Sửa, rồi bấm dấu +.
- Chọn Tiếng Việt → VNI, bấm Thêm.
- Chuyển nguồn nhập bằng phím Globe (Fn) hoặc Control + Space.
iPhone, iPad
- Mở Cài đặt → Cài đặt chung → Bàn phím → Bàn phím → Thêm bàn phím mới.
- Chọn Tiếng Việt, rồi chọn kiểu VNI.
- Khi gõ, chạm giữ biểu tượng quả địa cầu ở góc dưới bên trái để đổi bàn phím.
Android
- Laban Key: mở ứng dụng Laban Key → Kiểu gõ → VNI.
- Gboard: mở cài đặt Gboard → Ngôn ngữ → Thêm bàn phím → Tiếng Việt. Nếu không thấy lựa chọn VNI, hãy dùng Laban Key.
VNI là kiểu gõ, không phải bảng mã
Kiểu gõ VNI là cách bấm phím số để ra dấu. Bảng mã là cách máy lưu chữ có dấu. Hãy luôn chọn bảng mã Unicode. Bảng mã "VNI Windows" trong Unikey là bảng mã cũ, trùng tên với kiểu gõ nhưng không liên quan: chọn nhầm thì chữ sẽ hiện thành ký tự lạ khi gửi sang máy khác.
6. Nên chọn VNI hay Telex?
VNI tách bạch chữ cái và dấu (dấu nằm ở hàng số) nên dễ hình dung, hợp người mới. Telex gõ nhanh hơn vì không phải rời hàng phím chính. Bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn gõ kiểu Telex để so sánh và chọn kiểu phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về gõ VNI
Bảng gõ VNI đầy đủ dùng những phím số nào?
VNI dùng hàng phím số để bỏ dấu: 1 = sắc, 2 = huyền, 3 = hỏi, 4 = ngã, 5 = nặng. Các phím tạo chữ đặc biệt: 6 = dấu mũ (â, ê, ô), 7 = dấu móc (ơ, ư), 8 = dấu trăng (ă), 9 = chữ đ.
Cách gõ chữ â, ê, ô, ơ, ư, đ trong VNI như thế nào?
Gõ a6 để được â, e6 để được ê, o6 để được ô, o7 để được ơ, u7 để được ư, d9 để được đ. Ví dụ chữ "được" gõ là d9-u7-o-c-5.
Kiểu gõ VNI khác Telex ở điểm nào?
VNI bỏ dấu bằng hàng phím số (1-5), còn Telex bỏ dấu bằng các phím chữ (s, f, r, x, j). VNI hợp với người quen gõ phím số; Telex phổ biến hơn và không phải rời hàng phím chính.
Có gõ được VNI trên điện thoại không?
Có. Trên iPhone vào Cài đặt → Cài đặt chung → Bàn phím → Thêm bàn phím mới → Tiếng Việt → VNI. Trên Android dùng Laban Key (Kiểu gõ → VNI). Cách bỏ dấu bằng phím số giống hệt trên máy tính.
Gõ VNI nên chọn bảng mã nào?
Chọn bảng mã Unicode. Bảng mã "VNI Windows" là bảng mã cũ chỉ trùng tên với kiểu gõ VNI; dùng nó thì chữ dễ bị lỗi font khi mở trên máy khác.
Cách bật kiểu gõ VNI trên Windows 11?
Vào Settings → Time & language → Language & region, bấm dấu … cạnh Tiếng Việt → Language options → Add a keyboard và chọn Vietnamese Number Key-based. Nhấn Windows + Space để chuyển bàn phím.
